خانه / مجله دستاورد صنعت / سال 1394 / اثرات اجرای توافق هسته‌ای بر بخش صنعت
واردات

اثرات اجرای توافق هسته‌ای بر بخش صنعت

در صورت اجرای توافق هسته‌ای بسیاری از صنایع شاهد تحولاتی خواهند شد و برخی از صنایع بیشترین رشد را تجربه می‌کند. در حال حاضر بسیاری از صنایع که زیر ظرفیت خود کار می‌کنند و هزینه عملیاتی آنها به شدت افزایش یافته است؛ می‌توانند از اثرات مثبت رفع محدودیت‌ها در برجام بیشتر بهره‌مند شوند.

مهمترین کانال اثرپذیری بخش صنعت در اجرای برجام، سودآوری شرکت‌های تولیدی است؛ بدین صورت که به دلیل تحریم و بالا رفتن هزینه‌های مبادلاتی به طور میانگین ۳۳درصد، هزینه‌های عملیاتی آنها افزایش یافته که این خود باعث کاهش سودآوری و رقابت‌پذیری این شرکت‌ها شده است.
صنایع پتروشیمی، صنایع خودروسازی، صنعت بانکداری و… به سرعت تحت تأثیر رفع تحریم‌ها قرار می‌گیرند و با افزایش فروش و کاهش هزینه‌های مبادلاتی به سودآوری بیشتری دست پیدا می‌کنند.
مشکلات برخی از صنایع، داخلی است و با رفع تحریم‌ها تغییر چندانی در وضعیت آنها ایجاد نخواهد شد. برای نمونه مشکلات مربوط به تقاضا و مواد اولیه صنعت فولاد همچنان پابرجاست و ریشه آن داخلی است.
به اعتقاد کارشناسان چهار فاز مختلف در اقتصاد کلان ایران در دوران پساتحریم قابل پیش‌بینی است:
– فاز اول شکل‌گیری جو روانی مثبت در کل اقتصاد کشور است و همین موضوع را می‌توان محرکی قوی برای رونق بخشی به اقتصاد تلقی کرد. باید توجه داشت که تأثیرات واقعی رفع تحریم‌ها سریع و آنی ایجاد نمی‌شود و نیاز به زمان دارد.
– در فاز دوم دولت این امکان را دارد که سیاست‌های مدنظر خود را اجرا کند، سیاست‌هایی از قبیل تک نرخی شدن ارز، کاهش نرخ سود بانکی و اعمال سیاست‌های انبساطی.
برخی از صنایع و شرکت‌ها به صورت مستقیم تحت تأثیر قرار می‌گیرند و برخی از آنها به مرور زمان تأثیر می‌پذیرند، اما به طور کلی می‌توان انتظار داشت با گشایش اعتبارهای انجام شده (LC) هزینه‌های مالی شرکت‌ها کاهش می‌یابد، سرمایه در گردش مورد نیاز شرکت‌ها کمتر و هزینه‌های انتقال پول کاهش می‌یابد.
– فاز سوم را می‌توان فاز اثرات واقعی رفع تحریم‌ها در اقتصاد نامگذاری کرد که در این دوره هزینه‌های مبادلاتی شرکت‌ها کاهش می‌یابد و اجرای پروژه‌های اقتصادی تسهیل می‌شود.
– در فاز چهارم سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در کشور اتفاق می‌افتد. با توجه به این که صنعت نفت، پتروشیمی و پالایشگاه ها به سرمایه‌گذاری زیادی نیاز دارند، لزوم این نوع سرمایه‌گذاری شدت می‌گیرد.
بهبود روند کشور در شرایط پساتحریم نیازمند تحولات لازم در امور عمومی داخلی، سیاست‌های دولت و تحول در نحوه بهره‌برداری از فرصت‌های خارجی است.
در حوزه فرصت‌های خارجی باید با برنامه‌ریزی جدی وارد شد. هجوم واردات و آغاز گشایش اعتبارات اسنادی(LC) برای واردات تجهیزات صنعتی گسترده عارضه دیگری است که می‌تواند اقتصاد ایران را گرفتار کند. هجوم واردات چه از نوع کالای مصرفی و چه از نوع کالاهای سرمایه‌ای و تجهیزات و ماشین‌آلات، اقتصاد ایران را دچار عوارض تازه‌ای خواهد کرد. در مورد سرمایه‌گذاری جدیدی که نیازمند ورود تجهیزات و فناوری و دانش فنی از خارج هستند باید الگوی تعریف شده و سیاست مشخصی وجود داشته باشد و در بسیاری از صنایع لازم است سرمایه‌گذاری مشترک مورد پیگیری قرار گیرد تا دانش فنی بدون پرداخت هیچ هزینه‌ای به داخل منتقل شود.

آنچه اکثر صاحب‌نظران و کارشناسان به آن اعتقاد دارند این است که اجرای برجام ظرفیت‌های خوب و مهمی را در اقتصاد کشور ایجاد می‌کند، اما بهره‌گیری از این فرصت‌ها نیازمند تدوین استراتژی، برنامه‌ریزی صحیح دولت و سیاست‌های اقتصادی دولت است.

به عبارت دیگر، اصلی‌ترین تهدید برای اقتصاد کشور در دوران پساتحریم، کاستی‌های سیاستی دولت و برخی مشکلات ساختاری اقتصاد مانع از بهره‌برداری صحیح از اثرات اجرای برجام خواهد شد.
دولت باید برنامه‌ریزی دقیق داشته باشد و باید مشخص گردد که در کدام بخش از تولید باید سرمایه‌گذاری شود.
اصولا بررسی متغییرهای اثرپذیر بخش صنعت در تعاملات با طرف‌های خارجی عمدتا در شاخص‌های تجارت به خصوص واردات کالاهای سرمایه‌ای، واسطه‌ای و مواد خام مورد نیاز بخش صنعت، نقل و انتقال مالی و گشایش اعتبار اسنادی (LC) و در نهایت سرمایه‌گذاری بخش صنعت نمایان خواهد شد. لازم به ذکر است دور جدید تشدید تحریم‌ها بر اقتصاد و بخش صنعت ایران عموما از سال ۱۳۹۰ شروع شده است، به همین دلیل تغییرات متغییرهای کلان بخش صنعت در سال‌های اخیر و مقایسه تحلیلی آن با روند سال‌های قبل از سال ۱۳۹۰ می‌تواند در برآورد اثرات برجام به ما کمک کند.
همانگونه که آمار و ارقام جدول ۱ نشان می‌دهد در بخش واردات خودروی کامل (C.B.U) با وجود تحریم‌ها مشکلی وجود نداشته است و روند واردات خودرو در سال‌های اخیر کاملا افزایشی بوده و از سال ۱۳۹۰ به بعد به دلیل افت تولید داخل، ارزش واردات به شدت افزایش یافت و از حدود ۹۷۷میلیون دلار در سال ۱۳۹۰ به ۲,۴۳۵ میلیون دلار در سال ۱۳۹۳ افزایش یافته است. به عبارت دیگر تحریم‌ها نه تنها باعث کاهش واردات خودرو نشدند، بلکه موجب تشدید واردات خودروی کامل شده است.
در بخش واردات قطعات خودرو به دلیل تحریم و مشکلات در نقل و انتقال مالی و محدودیت بانک مرکزی در انجام سوئیفت میزان واردات قطعات خودرو در سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲ به شدت کاهش یافت و به کمتر از نصف در مقایسه با سال‌های قبل رسید. در سال ۱۳۹۳ هر چند حجم واردات به سه میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار رسید، اما به دلیل محدودیت‌های ناشی از تحریم و افزایش هزینه‌های مبادله و وجود انحصار در فروش، اغلب این قطعات فاقد کیفیت بوده و عموما با واسطه از کشورهایی مانند چین وارد کشور شده است.
بنابراین رفع تحریم‌ها در برجام می‌تواند موجبات تحریک صنعت خودرو و افزایش سودآوری این شرکت‌ها را از طرق زیر در برداشته باشد:
– افزایش واردات مستقیم قطعات با کیفیت از شرکت‌های اصلی،
– خرید قطعات در شرایط رقابتی با قیمت کمتر،
– کاهش هزینه‌های مبادله‌ای تا ۳۰ درصد،
– دسترسی سریع‌تر به قطعات و با تأخیر کم،
– افزایش به کارگیری ظرفیت اسمی تولید که در نهایت افزایش تولید خودرو را به دنبال خواهد داشت.
در بخش اثرات اجرای برجام بر صادرات و واردات صنعتی باید گفت؛ تحریم‌ها روند صادرات صنعتی کشور را به شدت متأثر ساخته است. همانگونه که در روند صادرات صنعتی در جدول ۲ نشان داده شد، صادرات صنعتی کشور تا سال ۱۳۹۰ کاملا افزایشی بوده است به گونه‌ای که از حدود ۲۱میلیارد دلار در سال ۱۳۸۹ به رقم ۲۸ میلیارد دلار در سال ۱۳۹۰ افزایش یافت، اما در سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲ با حدود ۱۱ درصد کاهش به رقم ۲۵ میلیارد دلار رسید. بنابراین پیش‌بینی می‌شود با لغو تحریم‌ها و تداوم روند گذشته و افزایش تولیدات صنعتی بتوان به مرز ۵۰ میلیارد دلار صادرات صنعتی کشور در سال‌های آتی دست پیدا کرد.
در بخش واردات صنعتی عمده اثرات تحریم به ترتیب در واردات کالاهای سرمایه‌ای، کالاهای واسطه‌ای و مواد خام نمایان شد که این مسئله بیشتر به دلیل مشکل در گشایش ال سی و نقل و انتقال مالی و اخلال در انجام سوئیفت بوده است. تحریم نه تنها در گشایش ال سی اخلال جدی ایجاد کرد بلکه برای دور زدن تحریم‌ها هزینه‌های مبادله زیادی نیز به واحدهای تولیدی وارد کرده که در قالب کاهش سودآوری، نیمه فعال شدن و تعطیلی آنها را به همراه داشته است.

همانگونه که آمار نشان می‌دهد مهمترین اثرات تحریم بر بخش صنعت از کانال کاهش واردات کالاهای سرمایه‌ای و افت شدید سرمایه‌گذاری صنعتی نمایان شد به گونه‌ای که ارزش واردات کالاهای سرمایه‌ای بخش صنعت از حدود ۱۷ میلیارد دلار در سال ۱۳۹۰ به حدود ۱۲ میلیارد دلار در سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲ تنزل یافته است که اثر این امر در افت شدید سرمایه‌گذاری صنعتی در نمودار۱  کاملا نمایان است. اثرات تحریم درخصوص کالاهای واسطه‌ای و مواد خام مصرفی بخش صنعت نیز مصداق دارد.

بنابراین اولین و مهمترین اثرات برجام در بخش صنعت در افزایش اعتبارات گشایش شده یا ال سی و افزایش واردات کالاهای سرمایه‌ای و افزایش سرمایه‌گذاری صنعتی حداقل به میزان ۵ میلیارد دلار خواهد شد که این امر در عملکرد اعتبارات ارزی صندوق توسعه ملی که بیش از ۹۰ درصد آن به زیربخش‌های صنعت اختصاص دارد، نمایان خواهد شد.
لازم به ذکر است که براساس آمار صندوق توسعه ملی مجموع طرح‌های ارزی مصوب صندوق توسعه ملی از ابتدا تا پایان آذرماه ۱۳۹۳ معادل ۳۳۸۱۵ میلیون دلار بوده که از این مقدار معادل ۹۲۸۰ میلیون دلار آن گشایش اعتبار شده است. به عبارت دیگر از شروع فعالیت صندوق تا پایان آذرماه ۱۳۹۳ فقط برای حدود ۲۷ درصد از اعتبارات ارزی مصوب صندوق توسعه ملی، اعتبارات اسنادی یا ال سی گشایش شده است. در پرداخت قطعی این اعتبارات گشایش شده عملکرد مناسبی وجود ندارد به گونه‌ای که تا پایان سال ۱۳۹۲ عملکرد مبلغ گشایش اعتبار شده صندوق توسعه ملی ۷/۷۷۱۱ میلیون دلار بود که ۵/۲۵۲۲ میلیون دلار آن پرداخت شده است و به عبارت دیگر تا پایان سال ۱۳۹۲فقط حدود ۷/۳۲ درصد از اعتبارات گشایش شده به مرحله پرداخت قطعی رسیده است.
حال با توجه به اینکه بیش از ۹۰ درصد تسهیلات ارزی صندوق توسعه ملی به زیربخش‌های صنعت و معدن اختصاص دارد می‌توان نتیجه گرفت رفع تحریم‌های مربوط به نقل و انتقال مالی و سوئیفت موجبات عملکرد بیشتر گشایش اعتبارات اسنادی(ال سی) و پرداخت قطعی تسهیلات ارزی به بخش صنعت و معدن خواهد شد.

لینک کوتاه مطلب: http://vendorlist.ir/OxTfh

درباره‌ی habibeh majidi

همچنین ببینید

تسهیم اطلاعات در کانال‌های خرید و فروش

 ما در این مقاله، بر عدم اطمینان موجود در بازار چین تمرکز می کنیم که …

برنامه فنلاند برای پرداخت حقوق به بیکاران

 دولت راست میانه‌ فنلاند می‌‌خواهد یک طرح اقتصادی بی‌سابقه را اجرا کند. قرار است همه‌ …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

[uniplace_links]1fce2031-d8d7-49f0-aff9-f0342af6f066