خانه / مجله دستاورد صنعت / سال 1394 / اجرای توافق هسته‌ای و برداشته شدن تحریم در صنعت پتروشیمی ایران

اجرای توافق هسته‌ای و برداشته شدن تحریم در صنعت پتروشیمی ایران

۱ – آثار لغو تحریم‌ها و محدودیت‌ها بر صنعت پتروشیمی
– آثار لغو تحریم صادرات محصولات پتروشیمی
لغو تحریم صادرات محصولات پتروشیمی ایران به اتحادیه اروپا یکی از دستاوردهای توافق است.
در جدول ۳ وضعیت صادرات محصولات پتروشیمی کشور طی سال‌های ۱۳۸۹-۱۳۹۳ ارائه شده است.

جدول ۳٫ صادرات محصولات پتروشیمی کشور طی سال های ۱۳۸۹-۱۳۹۳ (میلیون تن)

 

شرح

۱۳۸۹

۱۳۹۰

۱۳۹۱

۱۳۹۲

۱۳۹۳

صادرات

۹/۱۷ ۲/۱۸ ۸/۱۵ ۸/۱۲ ۹/۱۵

تغییرات

۳/۰ ۴/۲- ۳- ۱/۳

براساس آمار جدول ۳، میزان صادرات محصولات پتروشیمی کشور در سال ۱۳۹۲ بیش از ۵میلیون تن کمتر از سال ۱۳۸۹ بوده است و در سال ۱۳۹۳ با توجه به بهبود شرایط کشور، صادرات محصولات پتروشیمی کشور حدود ۳ میلیون تن نسبت به سال قبل از آن افزایش یافت. لکن همچنان کمتر از میزان صادرات در سال ۱۳۸۹ است. البته بخشی از این کاهش‌ها به دلیل افزایش فروش داخلی محصولات پتروشیمی و مقررات منع صادرات برخی از محصولات پتروشیمی در برهه‌ای از زمان(به دلیل افزایش نرخ ارز و مشکلات مترتب بر آن) بود، اما بررسی اقلام صادراتی محصولات پتروشیمی نشان می‌دهد که گاز مایع و متانول بیشترین سهم را در کاهش میزان صادرات داشته‌اند و از آنجایی که سهم فروش داخلی این محصولات به ویژه متانول زیاد نیست می‌توان نتیجه گرفت که شرایط تحریم روی صادرات محصولات پتروشیمی کشور تأثیر داشته است.
بررسی کشورها و مناطق واردکننده محصولات پتروشیمی کشور نشان می‌دهد که طی سال‌های اخیر سهم بازارهای اروپایی در بین سایر بازارهای هدف، کاهش یافته است. با برداشته شدن تحریم‌ها این فضا ایجاد خواهد شد که فعالان اقتصادی کشور بتوانند سهم ۱۱ تا ۱۵ درصدی گذشته را از بازارهای اروپایی احیا کنند و آن را توسعه دهند.
یکی دیگر از اثرات تحریم صادرات محصولات پتروشیمی کشور که توسط فعالان این حوزه مطرح می‌شود، کاهش درآمدهای صادراتی محصولات پتروشیمی طی سال‌های اخیر بوده است. کاهش قیمت‌ها، محدودیت بازار و افزایش هزینه‌های مبادلاتی از جمله دلایل اصلی این کاهش درآمد بوده است. تولیدکنندگان محصولات پتروشیمی به دلیل محدود بودن بازارهای هدف و البته آگاهی خریداران از این محدودیت‌ها، در برخی مواقع مجبور به فروش محصولات خود پایین‌تر از قیمت‌های منطقه‌ای بودند و البته رقابت ناسالم میان تولیدکنندگان داخلی محصولات پتروشیمی به این مسئله دامن می‌زد. به نظر می‌رسد با رفع تحریم‌ها و ایجاد پتانسیل تنوع بازارهای صادراتی این مشکلات برطرف شود.
همچنین از آنجا که کشورهای اروپایی به ویژه آلمان، فرانسه و ایتالیا از تأمین‌کنندگان اصلی تکنولوژی و دانش فنی طرح‌های پتروشیمی کشور هستند، برقراری مجدد صادرات به این کشورها می‌تواند باعث شکل‌گیری یک رابطه مبادله دو طرفه شود که این امر به پایداری این بازار و کاهش هزینه‌ها کمک خواهد کرد.

– آثار لغو تحریم‌های مرتبط با خدمات تبعی
لغو تحریم‌های مرتبط با حوزه حمل و نقل، بیمه، امور مالی و بانکی در کاهش هزینه‌های مبادلاتی و تسریع امور مؤثر است.

– آثار لغو تحریم سرمایه‌گذاری در صنعت پتروشیمی
در حال حاضر، ۶۷ طرح نیمه تمام به ظرفیت ۶۰ میلیون تن در صنعت پتروشیمی کشور در حال اجراست که تکمیل آنها به ۳۹ میلیارد دلار سرمایه نیاز دارد. اغلب این طرح‌ها با وجود گذشت چندین سال از شروع آنها، پیشرفت فیزیکی چندانی نداشته‌اند و کمبود منابع مالی یکی از دلایل آن است.
با توجه به محدودیت‌های مالی دولت و کاهش منابع صندوق توسعه ملی و اخلال‌های به وجود آمده در استفاده از خط اعتباری چین، به نظر می‌رسد رفع تحریم‌ها در حل این مسئله نقش بسزایی داشته باشد، البته فراهم کردن پیش نیازهایی برای تحقق این امر لازم است که در ادامه گزارش به آن اشاره خواهد شد.

– آثار لغو تحریم صادرات تجهیزات کلیدی و دانش فنی در صنعت پتروشیمی کشور
در حال حاضر بیش از ۸۰ درصد تجهیزات ثابت مورد نیاز صنعت پتروشیمی در داخل کشور تأمین می‌شود. اما هنوز قابلیت ساخت تجهیزات دوار حساس(ازجمله کمپرسورهای بزرگ و توربین‌ها) و سیستم‌های کنترلی (ابزار دقیق) برای اجرای پروژه‌های بزرگ در کشور وجود ندارد. لذا با رفع تحریم‌ها، امکان تأمین این تجهیزات از سایر کشورها از جمله آلمان به وجود خواهد آمد. علاوه بر این هزینه‌های مبادلاتی واردات این تجهیزات و تأخیر در ورود این اقلام به کشور، کاهش و کیفیت آنها بهبود خواهد یافت. این مسئله می‌تواند موجب تحرک بیشتر و سرعت بخشیدن به اجرای پروژه‌های عمرانی کشور شود.

تأمین دانش فنی و کاتالیست‌های مورد نیاز طرح‌ها و مجتمع‌ها
با وجود اقدامات مثبتی که در زمینه بومی‌سازی دانش فنی، تولید و بازیافت کاتالیست‌ها در کشور انجام شده است، اما هنوز با وضع مطلوب فاصله زیادی وجود دارد. از تجربیاتی که در حوزه تأمین دانش فنی در صنعت پتروشیمی کشور وجود دارد، می‌توان به دانش فنی تبدیل متانول به پروپیلن(MTP) که با همکاری شرکت لرگی آلمان انجام شد، اشاره کرد که به دلیل عدم توجیه اقتصادی اجرایی نشد. موارد دیگری از جمله ساخت پتروشیمی کاویان بود که از طریق کپی‌سازی این اقدام به نتیجه رسید. لذا ضمن توجه به این نکته که باید با جدیت و تلاش بیشتری به بومی‌سازی دانش فنی طرح‌های پتروشیمی در کشور ادامه داد، می‌توان از شرایط به وجود آمده برای به کارگیری تکنولوژی‌های جدید به همراه آموزش و ساخت در داخل کشور از طریق سرمایه‌گذاری مشترک استفاده کرد. اشاره به این نکته لازم است که گرچه دستیابی به دانش فنی احداث واحدهای پتروشیمی براساس تکنولوژی واحدهای قدیمی قدم مثبتی است، اما به هر حال قدیمی بودن تکنولوژی‌ها می‌تواند مشکلاتی را به همراه داشته باشد که بعضا حل آنها هزینه‌های گزافی را می‌طلبد.

۲ – الزامات فضای پساتحریم در صنعت پتروشیمی کشور
تأثیرگذاری لغو تحریم‌ها در توسعه صنعت پتروشیمی کشور نیازمند ایجاد بسترهایی است که در صورت عدم توجه به آنها، اجرای برجام نتیجه مطلوبی در بر نخواهد داشت که این موارد عبارتند از:

– ضرورت مشخص شدن وضعیت قیمت خوراک صنعت پتروشیمی
تکنولوژی، منابع مالی، بازار و خوراک از جمله شاخص‌های اصلی توسعه صنعت پتروشیمی است. لذا مشخص بودن قیمت خوراک و اطمینان از تأمین کمی و کیفی آن در طولانی مدت در جذب سرمایه‌گذاری در این صنعت نقش مهمی دارد. بنابراین نهایی کردن تدوین و تصویب هرچه سریعتر آیین نامه جزء ۴ ماده ۱ قانون الحاق برخی از مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت ضرورت دارد.

– اتخاذ راهکارهایی برای تضامین طرح‌ها
سرمایه‌گذاری در صنعت بالادست پتروشیمی در حجم و اندازه‌های بالایی انجام می‌گیرد و طبق قاعده به منظور تأمین مالی هر پروژه، ریسک‌های پروژه ارزیابی می‌شود. لذا سرمایه‌گذار خارجی برای اطمینان نیازمند تضامینی است که باید سازو کارهای آن با توجه به خصوصی سازی در صنعت پتروشیمی کشور لحاظ شود، برخی از روش‌ها به شرح زیر پیشنهاد می‌شود:
۱٫ استفاده از اعتبار شرکت ملی صنایع پتروشیمی با توجه به امکان مشارکت شرکت ملی صنایع پتروشیمی در سرمایه‌گذاری طرح‌ها براساس تبصره۳ بند الف و تبصره ۱ بند ب ماده۳ قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی.
۲٫ استفاده از روش‌های مختلف سرمایه‌گذاری ازجمله BOT و BOO توسط شرکت‌های پتروشیمی.
۳٫ بهبود فضای کسب وکار و ثبات اقتصادی و قوانین و مقررات به منظور ایجاد امنیت سرمایه‌گذاری و بسترسازی برای سرمایه‌گذاری مشترک.

 برندسازی
با افزایش رقابت در بازارهای جهانی و منطقه‌ای، داشتن برند برای حضور موفق شرکت‌ها در این بازارها ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. قبل از واگذاری شرکت ملی صنایع پتروشیمی برندهای NPC و PCC به عنوان نماد صنعت پتروشیمی کشور مطرح بودند. اما بعد از واگذاری شرکت‌ها به بخش غیردولتی و منفک شدن آنها از شرکت ملی صنایع پتروشیمی، لازم است طی اقدام مشارکتی و جمعی توسط فعالان بخش غیردولتی در صنعت پتروشیمی کشور با هدف بازاریابی کارآمدتر، با تعریف برندهایی با شخصیت حقوقی قدرتمند وارد بازارهای جهانی شوند.

– مشخص شدن راهبرد وزارت نفت و شرکت ملی صنایع پتروشیمی درخصوص توسعه صنعت پتروشیمی با اولویت تکمیل زنجیره ارزش
براساس سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی و سایر قوانین و اسناد بالادستی کشور، تکمیل زنجیره ارزش و تولید محصولات نهایی و با ارزش افزوده بیشتر، از اهداف مشترک این اسناد است. لذا لازم است با مدیریت قوی و اثربخش از شرایط به وجود آمده برای توانمندسازی و کارآمدی هرچه بیشتر صنعت پتروشیمی کشور و تقویت اقدامات شکل گرفته در ابعاد مختلف صنعت بهره برد و از تکرار رویه‌های نادرست گذشته پرهیز کرد.

جدول۱٫ روند واردات قطعات و خودرو به کشور طی دوره ۱۳۸۰ تا ۱۳۹۳

(میلیون دلار)

  ۱۳۸۰ ۱۳۸۱ ۱۳۸۲ ۱۳۸۳ ۱۳۸۴ ۱۳۸۵ ۱۳۸۶
واردات قطعات خودرو ۴/۸۱۵ ۹/۲٫۶۷۸ ۹/۲٫۱۰۴ ۸/۸۵۱ ۶/۷۴۲ ۹/۷۱۹ ۲/۹۶
واردات انواع خودرو ۵/۶۰۶ ۳/۱۷۱ ۴/۱۱۶ ۵/۱۳۴ ۱/۵۸۲ ۷۱۳ ۴/۱٫۰۶۵
  ۱۳۸۷ ۱۳۸۸ ۱۳۸۹ ۱۳۹۰ ۱۳۹۱ ۱۳۹۲ ۱۳۹۳
واردات قطعات خودرو ۷/۱٫۱۷۰ ۵/۱٫۱۹۸ ۳/۱٫۲۳۴ ۵/۱٫۲۶۳ ۶/۷۳۶ ۷/۵۹۵ ۷/۳٫۲۶۶
واردات انواع خودرو ۳/۱٫۱۸۷ ۹/۱٫۰۲۴ ۱/۱٫۱۱۵ ۲/۹۷۷ ۴/۱٫۲۵۲ ۷/۱٫۷۵۹ ۲/۲٫۴۳۵

جدول ۲٫ روند واردات و صادرات صنعتی کشور طی دوره ۱۳۸۰ تا ۱۳۹۲

(میلیون دلار)

  ۱۳۸۰ ۱۳۸۱ ۱۳۸۲ ۱۳۸۳ ۱۳۸۴ ۱۳۸۵ ۱۳۸۶
کل صادرات صنعتی بدون احتساب میعانات ۵/۳۱۵۴ ۳/۳۳۹۳ ۴۵۲۱ ۵/۵۴۶۹ ۷۸۲۶ ۱۰۱۸۱ ۱۱۸۹۱
کل واردات صنعتی ۱۵۴۳۱ ۱۹۴۸۹ ۲۵۱۰۵ ۳۰۹۳۶ ۳۴۲۹۷ ۳۷۳۷۴ ۴۳۳۷۰
واردات صنعتی به صورت کالای سرمایه‌ای ۷۹۳۴ ۹۹۲۹ ۱۱۶۷۵ ۱۲۹۶۳ ۱۳۹۲۶ ۱۲۴۳۳ ۱۳۳۲۰
کالای واسطه‌ای ۵۷۷۹ ۷۳۹۵ ۹۲۴۷ ۱۱۶۹۷ ۱۲۳۸۷ ۱۴۵۹۳ ۱۹۳۲۴
مواد خام ۷۷ ۵۰ ۱۰۲ ۱۳۹ ۷۰ ۱۷۲ ۳۱۲
  ۱۳۸۷ ۱۳۸۸ ۱۳۸۹ ۱۳۹۰ ۱۳۹۱ ۱۳۹۲  
کل صادرات صنعتی بدون احتساب میعانات ۱/۱۵۲۷ ۸/۱۷۸۸۰ ۷/۲۱۰۶۶ ۷/۲۸۴۱۸ ۹/۲۵۲۷۷ ۳/۲۵۲۴۶  
کل واردات صنعتی ۴۷۵۰۵ ۴۷۷۴۶ ۴۷۴۰۳ ۴۸۲۹۱ ۴۰۸۸۶ ۳۹۱۱۸  
واردات صنعتی به صورت کالای سرمایه‌ای ۱۵۲۰۶ ۱۵۳۲۸ ۱۶۳۹۹ ۱۶۹۸۰ ۱۲۷۵۹ ۱۲۲۷۸  
کالای واسطه‌ای ۲۰۱۳۴ ۱۸۸۴۰ ۲۰۷۹۹ ۲۰۷۹۹ ۱۸۴۰۵ ۱۶۲۴۳  
مواد خام ۳۷۶ ۵۴۳ ۱۱۳۱ ۱۰۵۳ ۸۹۰ ۶۴۶  
لینک کوتاه مطلب: http://vendorlist.ir/GVKxA

درباره‌ی habibeh majidi

همچنین ببینید

تازه ترین شماره دستاوردصنعت منتشر شد

نوزدهمین شماره مجله دستاورد صنعت با مطالبی متنوع در زمینه اقتصاد ، صنعت و انرژی …

آیا اقتصاد ایران رکود را پشت ‌سر گذاشته است؟

دکتر فرخ قبادی آیا اقتصاد ایران رکود را پشت ‌سر گذاشته و «روی ریل رونق» …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

[uniplace_links]1fce2031-d8d7-49f0-aff9-f0342af6f066