یاران دریان

دستاورد صنعت / رمز موفقیت و ماندگاریشان را باید در اتحاد، صبر و پیوستگی حرکتشان جستجو کرد؛ بی شک شکل گیری چرخه مویرگیشان در شهرهای مختلف کشور مصداق این بیت « رهرو آن نیست که گه تند و گهی خسته رود/ رهرو آن است که آهسته و پیوسته رود»است. حرکتی در اقتصاد ایران به خصوص خرده فروشی که از بیش از 8 دهه سال پیش شروع شد و حالا تابلوهای بسیار آن را در گوشه و کنار شهرها و مخصوصا پایتخت می توان به خوبی دید:« دریانی»
دریانی ها که بیشتر آن ها را با دکانداری و سوپرمارکت داری می شناسیم کمی بیش از 84 سال پیش از استان آذربایجان شرقی و منطقه دریان راهی تهران شدند و اتفاقا در گسترش پایتخت و به خصوص آبادی غرب شهر و پا گرفتن محله هایی همچون شهرآرا، ستارخان نقش اساسی داشتند و تاجایی پیش رفتند که دست به آپارتمان سازی گسترده زدند و نام منطقه خوش آب و هوایشان در استان آذربایجان شرقی را به پایتخت آوردند: « محله دریان نو»
اما چه شد که دریانی ها راهی تهران شدند و در بخشی از منطقه 5 کنونی تهران به صورت گسترده سکونت کردند و دکان های خوار و بار فروشی که بعدها به سوپرمارکت های بزرگی بدل شد را در سطح شهر راه اندازی کردند و حتی دکان ها را در شهرهای دیگر هم توسعه دادند؟ ریشه همه این ها به زندگی کارآفرینی بر می گردد که او و برادرش را باید نسل اول مهاجران دریان در تهران دانست « حاج علی‌اکبر ابراهیمی دریانی» و برادر کوچکترش «حاج مهدی ابراهیمی دریانی».
در بسیاری از خاطره ها و نقل قول هایی که در کانال های اینترنتی مربوط به اهالی «دریان» یا «داریان» آذربایجان شرقی منتشر شده؛ نقل قولی طلایی از حاج علی اکبر ابراهیمی دریانی دیده می شود که تهران را برای اهالی این منطقه به دریایی بزرگ برای کار بدل کرد؛ نقل می کنند از او که یکبار وقتی از پایتخت به منطقه دریان بازگشته است در جمعی از اهالی که جویای شرایط زندگی در تهران بودند، می گوید:«ناققا در دریاست» یعنی «نهنگ در دریاست» و همین این تشبیه از فراوانی روزی و کار بود که بسیاری از اهالی منطقه را برای کسب و کار روانه پایتخت کرد.

حاج علی اکبر ابراهیمی دریانی و کسب و کار
البته ریشه شروع کسب و کار از سوی حاج علی اکبر ابراهیمی دریانی را باید به آن سوی آب های شمال کشور و روسیه گره زد. او همیشه سودای کار و رسیدن به دریای بزرگتر را داشت و همچون ماهی سیاهی که صمد بهرنگی داستانش را نوشته دوست نداشت در روستای کوچکشان (دریان که حالا به شهری کوچک بدل شده) باقی بماند و همین شد که به روسیه رفت و آن جا مشغول قهوه خانه داری شدغ چای، قهوه و دیزی می فروخت و به «علی افت» شهرت گرفت. کسی که نقل می کنند در کسب و کار حلال و حرام را می فهمید و در دوران سخت قحطی زمان جنگ جهانی در روسیه از نخود آبگوشت مشتری اش نمی زد و اتفاقا آن ها را می شمارد که کم نباشند و جالب آن که با پایان قحطی به تعداد نخودهای دیزی اش هم اضافه کرد. می گویند وقتی قحطی تمام شد، نشریه ایی طنز به نام در آن روززگار نوشته: «ایهاالناس، علی اف(نام مستعار حاج علی اکبر ابراهیمی دریانی در روسیه) نخود دیزی را چهاردانه اضافه کرد.»
او بعد از چند سال قهوه خانه داری در اوایل قرن جدید شمسی از روسیه به ایران برگشت و در ارومیه یک بنکداری راه اندزی کرد. او برای تهیه جنس معمولا به تهران می آمد و اتفاقا یکی از همین سفرها بود که در سال 1316 باعث شد در پایتخت ماندگار و وارد تجارت چای شود. او وارد یک قهوه خانه در خیابان لاله زار می شود و غذایی به قیمت 5 ریال سفارش می دهد و فضای قهوه خانه و سفارش های متعدد چای او را که خود سالیان درازی قهوه خانه دار بود به این نتیجه می رساند که وارد تجارت چای شود؛ کالایی با قیمت نسبتا پایین برای سرمایه گذاری ولی تقاضای بسیار بالا برای مصرف و خرید. او سرمایه اش را از ارومیه به تهران منتقل و در بازار دکان و تجارتخانه ای برای چای راه اندازی می کند. البته در ابتدا سرمایه چندانی نداشت اما بخت با او یار بود و نهنگی بزرگ به دریای او زد و یک روز که با برادرش در دکانشان در بازار چشم به راه مشتری بودند، مردی وارد شد و سفارش تهیه و تجارت حجم زیادی از چای را به آن ها حاج علی اکبر ابراهیمی دریانی داد. اینجا بود که اتحاد بین آذری زبان ها به کمک حاج علی اکبر آمد، زیرا او پول زیادی برای تهیه آن میزان چای را نداشت اما یکی از همزبان هایش به نام قزلباش پولی به او قرض داد و حاج علی اکبر به یکباره جفت شیش آورد و توانست به سود خوبی برسد و کار را توسعه دهد و خیلی زود به یکی از تجار مشهور چای در بازار بدل شود.

حاج مهدی و توسعه کسب و کار دریانی ها
اگر چه که این حاج علی اکبر ابراهیمی دریانی بود که راه مهاجرت اهالی دریان به تهران را به آن ها پیشنهاد داد ولی کسی که نقش مهمی در ماندگاری اهالی دریان در تهران داشت و کمک های بسیاری به آن ها کرد تا کسب و کارهایشان را راه اندازی کنند، حاج مهدی ابراهیمی دریانی بود؛ کارآفرین و تاجری که خودش هم از هیچ در پایتخت شروع کرد ولی با تلاش و پشتکار فراوان نه تنها به یکی از بزرگترین تاجران چای و خرده فروشی بدل شد که از پیشگامان آپارتمان سازی در تهران بود و در منطقه ای از غرب تهران زمین های زیادی خرید، شروع به آپارتمان سازی در آن ها کرد و نام دریان نو را بر آن ها گذاشت. منطقه ای که در ابتدا بسیاری از اهالی دریان آذربایجان شرقی ساکنش بودند. البته خود او در روزهای شکست برای کار به تهران آمد. حاج مهدی ابراهیمی دریانی در ابتدا با 6 تومان سرمایه ای که حاج علی اکبر ابراهیمی دریانی برادر بزرگش به عنوان کمک در اختیار او قرار داده بود، کسب و کاری برای خودش در ارومیه راه اندازی کرد اما به دلیل تجربه کم خیلی زود شکست خورد و همه سرمایه اش را از دست داد. او باردیگر به پیش برادرش رفت تا زیر چتر حمایت او قرار بگیرد اما حاج علی اکبر برای اینکه به او نشان دهد باید روی پای خودش به ایستد به حاج مهدی گفت:« برادر یک بار به برادر سرمایه می دهد.» تک جمله ای که امروز خیلی از دریانی ها بین خودشان به عنوان مثل از آن استفاده می کنند. جمله ای که در زندگی حاج مهدی ابراهیمی دریانی تلنگری مهم بود. حاج مهدی ابراهیمی دریانی کار در تهران را با فروش دورگردی چای و کبریت شروع کرد، آن هم در شرایطی که از نظر خلق و خو مردی بسیار کم حرف، آرام و خجول بود ولی کار و کاسبی این حرف ها را نمی شناخت. او در محله های شهر به خصوص قهوه خانه ها که مهم ترین مشتریانش بودند می چرخید، با قهوه چی ها و صاحبان قهوه خانه وارد صحبت می شد و آن ها بسته های چای «زنبور نشان» که برند خودشان بود را می فروخت. مهدی ابراهیمی دریانی باتوجه به مردم داری و خلق و خوی بسیار مناسبی که داشت خیلی زود توانست مشتریان بسیاری پیدا و سرمایه اولیه ای برای راه اندازی دوباره مغازه و تجارتخانه جمع آوری کند. او همچنین با بخشی از سرمایه ای که جمع آوری می کرد شروع به خرید زمین در حاشیه غربی تهران آن روزها کرد که آباد نبود و از آن جایی که مهدی اکبری دریانی آن را آباد کرد نام «دریان نو» را هم روی آن گذاشت. ایده بسیار مهم و جالبش در این منطقه ساخت مجتمع و آپارتمان در این محدوده حاشیه ای شهر آن زمان بود و از همین جهت مهدی ابراهیمی دریانی را یکی از پایه گذاران آپارتمان سازی در تهران می دانند. نقل می کنند که او زمین های خیابان ستارخان و زمین های اطرافش را به قیمت 12 تومان خریداری کرده بود. می گویند او باتوجه به نفوذی که پیدا کرده بود بانی طرح ساخت آپارتمان های کوچک در مجلس بوده است.
البته در کنار آپارتمان سازی و ساخت محله دریان نو، شهرت و کار اصلی حاج مهدی ابراهیمی اکبری را باید در بنکداری، راه اندازی بقالی ها و خرده فروش ها و حمایت از اهالی مهاجر دریان آذربایجان شرقی برای راه اندازی مغازه های بنکداری و خرده فروشی و در اصل حمایت او از ایجاد شبکه خرده فروشی دریانی ها در گوشه، گوشه تهران دانست. بسیاری از اهالی دریان که در دهه 40 و 50 به تهران مهاجرت کردند نقل می کنند که حاج مهدی اکبری دریانی کمک حال بسیاری از همشهریانش بود، از آن ها برای اقامت در پایتخت حمایت می کرد و اگر نیازمند سرمایه اولیه برای کار بودند که شما بخوانید دکان داری و خرده فروشی کمک حالشان بود و در نهایت با حمایت های آهسته و پیوسته توانست شبکه ای از مغازه های خرده فروشی منسجم با صاحبان مختلف که همگی در یک چیز مشترک هستند و آن « دریانی» است، تاسیس کند، بقالی هایی که حالا به سوپرمارکت های دریانی بدل شده اند و روی تابلوهای ورودی همه آن ها می توان نام دریانی را دید.

تشکل 30 نفره دریانی ها
انسجام بین دریانی ها و شبکه ای که حاج مهدی ابراهیمی دریانی ایجاد کرد حالا با گذشت سالیان سال از فوت او همچنان حفظ شده است و دریانی ها تشکلی قوی در پایتخت دارند که شامل صندوق قرض الحسنه، هیات عزاداری، درمانگاه خیریه، حسینیه، شرکت تعاونی یاران دریان و… می‌شود. تشکل دریانی های پایتخت برای حفظ انسجام خود از یک هیات مرکزی 30 نفره که اعضا آن ها را انتخاب می کنند، تشکیل شده است و هرگونه تصمیم گیری جمعی از سوی این هیات صورت می گیرد و بقیه اعضا از آن حمایت می کنند.
اما انتخاب اعضا این هیات هم به روشی بسیار جالب صورت می گیرد؛ روستای سابق دریان که حالا به شهر بدل شده است در قدیم دارای پنج محله به اسامی میدکاهو، دیزج، تپه، مراد و کهریز بوده است. دریانی های تهران براساس تعلق به هر یکی از این پنج محله دریان قدیم در نوبت های جداگانه و در گردهمایی های خود از بین کاندیداها و افراد داوطلب، شش نفر را به عنوان نماینده خود انتخاب می کنند و این اعضا در کنار اعضا محله های دیگر 30 عضو تشکل بزرگ دریانی ها که انجمن زادگاهی دریانی هم خوانده می شود را تشکیل می دهند. از هر شش نفر اعضای اصلی هر محله دریان، یک نفر به عنوان عضو اصلی شناخته می شود که در مجموع پنج نفر دارای حق امضا هستند. این انجمن زادگاهی و هیات نهایی هر چهار سال یکبار انتخاب می شوند. تامین اعتبار برای برنامه های هیات سی نفره و تشکل دریانی ها از طریق مبالغی که به صورت سالانه از تمام خانوارهای دریانی ساکن تهران گرفته می شود، صورت می گیرد.