دستاورد صنعت / دکتر بهکیش، در پنل «الزامات خروج از رکود، سرمایهگذاری خارجی و رسیدن به رشد پایدار» در همایش چشم انداز اقتصاد ایران 1405 با تأکید بر اینکه رشد پایدار بدون دسترسی به سرمایه، بازارهای بزرگ و فناوری امکانپذیر نیست، گفت: تجربه کشورهای درگیر جنگ نشان میدهد که مسیر توسعه از دل تعامل اقتصادی و مشارکت با جهان میگذرد، نه تداوم تقابل.
بهکیش با اشاره به اینکه پیش از تحولات اخیر، مجموعهای از پیشنهادها برای اصلاحات اقتصادی در حوزه دولت، بنگاهها، تجارت خارجی و تسهیل مبادلات آماده کرده بود، گفت: در شرایط کنونی، بیش از هر چیز باید به ابعاد اقتصادی جنگ و پیامدهای آن توجه کرد.
او ژاپن را مثال زد و گفت: ژاپن پس از جنگ جهانی دوم، برای بازسازی اقتصاد خود به جای ادامه دشمنی، به اقتصاد آمریکا متصل شد و امروز اقتصاد دو کشور چنان در هم تنیده است که امکان تقابل نظامی میان آنها عملاً از بین رفته است. ویتنام هم پس از سالها جنگ با فرانسه و آمریکا، از اواسط دهه ۱۹۸۰ درهای اقتصاد خود را به روی جهان گشود و اکنون تنها سالانه حدود ۲۰۰ میلیارد دلار به آمریکا صادرات دارد؛ در حالی که کل صادرات ایران به ۵۰ میلیارد دلار هم نمیرسد.
او با تأکید بر اینکه ایران برای جبران خسارتها و دستیابی به رشد اقتصادی به سرمایهگذاری گسترده نیاز دارد، گفت: برآوردها نشان میدهد اقتصاد ایران برای توسعه صنعت نفت و گاز، بازسازی زیرساختهای آسیبدیده و ایجاد واحدهای جدید صادراتی، به حدود ۵۰۰ میلیارد دلار سرمایه نیاز دارد؛ سرمایهای که بدون رفع محدودیتها، دسترسی به بازارهای جهانی و برقراری روابط اقتصادی گسترده تأمین آن دشوار خواهد بود. اقتصاد ایران در شرایط فعلی حتی قادر به جبران استهلاک سرمایه موجود نیست و اگر روند کنونی ادامه پیدا کند، با کاهش سرمایهگذاری و افزایش فقر مواجه خواهیم شد.
او با اشاره به تجربه چین نیز گفت: در حالی که درآمد سرانه چین در سال ۱۹۷۹ حدود نصف ایران بود، این کشور با گشودن درهای اقتصاد خود توانست مسیر رشد را طی کند، اما ایران در مسیر متفاوتی حرکت کرد.
این اقتصاددان در پایان تأکید کرد: اگر هدف حفظ استقلال و دستیابی به رشد اقتصادی است، باید تجربه کشورهای مختلف را مطالعه کرد. سیاستگذاران باید هزینه و فایده تداوم تقابل را از منظر منافع مردم و فعالان اقتصادی ارزیابی کنند و بکوشند خصومت را به تعامل تبدیل کنند؛ زیرا تجربه تاریخی نشان میدهد که توسعه پایدار از مسیر تعامل اقتصادی، جذب سرمایه، فناوری و دسترسی به بازارهای جهانی میگذرد. دولت باید برای باز کردن بازارها، بهبود فضای کسبوکار و ایجاد شرایط مناسب برای فعالیت بنگاههای اقتصادی برنامهریزی کند. در کنار آن، بنگاهها نیز باید با بازسازی ساختار و افزایش بهرهوری، خود را با شرایط جدید تطبیق دهند.
وی با اشاره به دشواریهای پیشروی فعالان اقتصادی گفت: اکنون بسیاری از بنگاهها با مشکلات متعدد مواجهاند و فضای رقابتی مطلوبی نیز وجود ندارد. با این حال، اگر اقدامات لازم در این زمینه انجام شود، میتوان به بهبود چشمانداز اقتصاد کشور امیدوار بود. راهکارهای عبور از شرایط فعلی وجود دارد و با همکاری دولت، بخش خصوصی و مردم، امکان ساختن اقتصادی بهتر فراهم خواهد شد.
